Diz osteoartriti (Kireçlenmesi,Gonartroz)

Eklem içindeki tüm kemik yüzeyler eklem kıkırdağı ile örtülmüştür. Diz kemiklerinin birbirine temas ettiği alanlar kıkırdakla kaplıdır ve kıkırdaklar ise kemiklerin birbiri üzerinde sorunsuz şekilde kaymasını sağlamaktadırlar.

Osteoartrit (kireçlenme) ağırlık taşıyan eklemlerin kıkırdak dokunun ilerleyici yozlaşmasıdır. İlk olarak kıkırdak dokudaki su artışı görülür ardında ise kıkırdak dokunun yapısında bozulma ile devam eder. Kireçlenme kıkırdaktan başlar, kıkırdak altındaki kemiği, eklem kapsülünü ve eklem çevresindeki bağları etkiler. Hatta ağrıdan dolayı kullanılamayan kaslarda incelmeler ve sertleşmeler olur.

Diz osteoariti, erişkin hastalarda en sık diz ağrısı nedenleri arasında yer almaktadır. 100000’de 240 oranında görülür. Eklem kıkırdağını bozarak aşınmasına neden olan diz kireçlenmesi, başka bir hastalığa bağlı olmadan yaşlanma süreci ile beraber görülebileceği gibi çeşitli romatizmal hastalıklar, travma sonrasında ve osteonekroz ile oluşabilir.

Diz osteoartitinde risk faktörleri nelerdir?

  • Geçirilmiş travma
  • Aşırı kilo fazlalığı,
  • Diz etrafı kaslarda güçsüzlük
  • Cinsiyet (kadınlarda daha sık)
  • Yaş(İleri yaş)
  • Genetik(Ailede osteoartis olması riski artırmaktadır).
  • Romatolojik hastalıklar

 

 

 

Diz Kireçlenmesi Belirti ve Bulguları nelerdir?

 

Genellikle ağrı yavaş yavaş başlar ve zamanla artarak devam eder. Eklemde hareket kısıtlılığı, sertlik ve şişme görülebilir. Dizin bükülmesinde ve tam olarak açılmasında hastalar güçlük çeker. Eklem hareket açıklığı azalır. Yürüme, çömelme ve merdiven inip-çıkma ağrıyı en çok artttıran hareketlerdir. Bazen dizde kilitlenme ve ağrıyla birlikte ses veya çıtırtı hissi alınabilir.

Diz eklemi muayenesinde ağrının yeri, eklem hareket açıklığının miktarı, yürüyüş şekli, bacaklardaki eğrilikler, damar-sinir muayenesi yapılmalıdır. Radyolojik incelemelerde mümkünse basarak her iki dizin mukayeseli direkt röntgenleri tanı için yeterli olur. Gerekli görülürse kıkırdak kayıp miktarını tespit etmek, meniskus ve bağların durumu hakkında daha çok bilgi elde etmek içi diz MR incelemesi çekilebilir.

Diz Kireçlenmesi Tedavi Yöntemleri nelerdir?

 

Konservatif (Cerrahi dışı)  Tedavi

Erken evrelerdeki osteoartrit hastalarında yaşam tarzı değişiklikleri, egzersiz, yük dağılımını kolaylaştıran baston veya değnek kullanımı ve diğer yardımcı yöntemler kullanılabilir. Kilonun azaltılması hastaların şikayetleri azaltmakta etkili olabilmektedir.

İlaç tedavisi olarak genel ağrı kesiciler (parasetamol v.b) ile steroid dışı anti enflamatuar ilaçlar (aspirin, ibuprufen, etodolak v.b) akut ağrı atakları olduğunda, sinovit varlığında veya hastanın cerrahi tedaviyi istemediği durumlarda geçici olarak ağrı kontrolu amaçlı kullanılırlar.

Eklem koruyucu ilaç dışı besin takviyeleri (glukozamin ve kondroitin) erken evre osteoartritte kıkırdak bozulmasını yavaşlatmak amacıyla verilebilir.

Eklem içi enjeksiyonlar daha çok hafif-orta düzey aşınmalarda kullanılırlar. Eklem içi hyaluronik asit veya PRP enjeksiyonları yapılabilmektedir. Eklem içi streoid enjeksiyonları ise çok ilerlemiş evre ve tıbbi olarak ameliyat olamayacak hastalara önerilmektedir.

Cerrahi tedavi seçenekleri

Cerrahi dışı tedavi yöntemlerine cevap vermeyen diz eklemi aşınması olan hastalarda gündeme cerrahi tedaviler alınabilir. Diz eklemindeki kireçlenmelerde, cerrahi tedavi seçenekleri arasında artroskopik(kapalı) olarak bozulmuş olan kıkırdağın ve menisküslerin temizlenmesi,  dizdeki dizilim bozukluklarını düzeltmek için kemiksel osteotomi, eklem yüzeyini değiştirmeyi sağlayan kısmı yada tam protez ameliyatları şeklinde özetlenebilir. Yapılacak cerrahi tedavi metodu hastalığın evresine göre değişiklik gösterir.

Artroskopik lavaj:

Nadir uygulanmakla birlikte erken evre kireçlenme hastalarında, artroskopik olarak yapılan diz içerisinin (kıkırdak ve menisküs) temizlenmesi özellikle mekanik bir takılma hissi yaşıyan hastalarda faydalı olmaktadır.

Dizilim bozukluğunu gidermeye yönelik osteotomi ameliyatları

Diz ekleminde aşınma genellikle daha  fazla yük binen kısımdan başlar. Tek taraflı yüklenen bölümde zaman içerisinde kıkırdaktaki aşınma olan bölgeye daha fazla yük binmesine neden olur ve hastalık bu şekilde hızla ilerler. Dizilim bozukluğuna bağlı açılanmanın olduğu vakalarda, kemiklerin kesilerek düzeltilmesi ile ağırlık merkezinin tekrar dizin orta kısmına gelmesi sağlanabilir. Böylece mevcut şikayetler azaltılır ve hastalığın ilerlemesi de yavaşlatılır.

 

Protez cerrahisi

İleri dönem kireçlenme (osteoartrit) hastalarında, hastaların şikayetleri diğer tedavi seçenekleriyle kontrol altına alınamıyorsa diz protez cerrahisi gündeme gelmektedir. Hastalar, sürekli ağrı kesici ilaç almak zorunda kalan, günlük yaşam konforu diz ağrısı nedeniyle bozulmuş, yürüme ve günlük işlerini yapmakta zorluk çeken kişilerdir.

Diz ekleminin sadece bir bölümünün etkilendiği hastalarda, yarım tip dediğimiz protezler (unikondiler) tercih edilebilir. Böylece tam eklem protezine göre daha küçük bir cerrahi ile hastaların şikayetleri giderilir ve tam eklem protezi uygulama zamanı daha ileri evrelere ötelenebilir.

 

Ancak birden fazla diz bölümünün etkilendiği aşınma vakalarında total diz protezi uygulaması oldukça yüz güldürücü sonuçlar vermektedir. Diz protezi ameliyatları eklem hareketine çok erken izin vermesi, hastanın ameliyattan bir gün sonra üzerine yük verip yürüyebilmesi ve rehabilitasyonun daha kolay olası nedeniyle hastalar ve cerrahlar tarafından daha çok tercih edilmektedir.